నిద్దర పోతున్న వూరు

స్మృతి 24.

గత వారం కావాలనే బ్రేక్ తీసుకున్నాను.

లోపల వున్నదేదో గడ్డ కట్టిన ఫీలింగ్. నిద్రలేవనివ్వని బద్ధకం. సరిగ్గా అలాగే వుండిందా అప్పుడు మా వూళ్లో నాకు? ఏమో!.

అలాగని, అప్పుఢు నేను బద్ధకంతో వూరికే వుండి పోలేదు. ఊరికే వుండిపోవడం నాకు చాతకాదు.

ఊరక వున్నప్పుడు నన్ను నేను భరించాలి. అది అసలే చాత కాదు.

అప్పుడు ఆ ఘటనలు నన్ను నడిపించాయా, నేను ఘటనల్ని నడిపించానా? చొరవ ఎవరిది?

అప్పుడే కాదు ఎప్పుడూ, ఇది నా విచికిత్స.

నా గురించే కాదు, అందరి గురించీ.

నేనూ నువ్వు …. మరీ అంత వేర్వేరు కాదని నా నమ్మకం. వేర్వేరయితే, అదెలాగో కాస్త చెబుదురూ.

ఘటనల్ని వాటి మానాన వాటిని వదిలేయ బుద్ధి కాదు మనకు. అలాగని అవి మన బుద్ధికి అనుగుణంగా మలగవు. ఒక నిరంతర వైరుధ్యం. ఒంటరి బాటలో రెండు బండి చక్రాల గరగర సంభాషణ, నిరంతరం.

బహుశా. అందర్నీ నడిపించే వైరుధ్యమిదే. ఒక్కొక్కొరిగా, సమూహాలుగా నడిపించే వైరుధ్యం.

సహజ గతి ఏదీ మనకు నచ్చదు. అంతెందుకు? సహజ పద్ధతి సెక్సుకు అవకాశం లేకనే కదా, స్యయంతృప్తి మార్గాలు? మళ్లీ, దాని వల్ల మానసిక శక్తులు వృధా అయ్యాయని నిర్వేదం? దీన్నుంచి ఏ సెక్సు నిపుణుడి సలహా నిన్ను రక్షించలేదు. నిన్ను నువ్వు కూడా రక్షించుకోలేవు. యు హావ్ టు గో త్రూ ఇట్. లేదా ఆ బాటను నడిచేసిన వారెవరో నీకు చెప్పాలి, అదీ నీకు నచ్చేలా. అనుకుంటాం గాని, ఏదీ సహజంగా వుండదు. ఉంటే, మనం దాన్నలా వుండనీయం. ఉండనిచ్చేట్టయితే ఇంత ‘నాగరికత’ లేదు. నాగరికత సమస్తం కృతకమే.

సహజ గతిలో నడిచి వుంటే ఏమయ్యేది? నేను మరొక ‘మాయూరు’ అయ్యేది. మా వూరి బండరాయి పెను నిద్దరనయ్యేది.

నిజంగా అలాగే అయ్యేదా? అలా అయ్యే వాణ్ని కాదేమో!

అలా అయితే ఏం? అలా కావడం తప్పా? అది కూడా ఏమో!!

రానున్నది తెలీదు, సరే, అయిపోయినదయినా తెలుసా? 🙂

ఒక మాట. నాకు చాల ఇష్టమైన మాట. ఎక్కడో కార్ల్ మార్క్సు చెప్పినది. నేనైతే ఈ మాటను కేరళ వేణు రాసిన పుస్తకంలో చదివాను. ఆ పుస్తకం పేరు “ప్రాబ్లెమ్స్ అఫ్ మావోయిజం- ఇండియన్ రెవల్యూషన్’ అనుకుంటాను. (బుక్ టైటిల్ కాస్త అటు ఇటు).

ఛాన్స్ అనీ విధి అనీ అంటారు. అలాంటిదేమీ లేదు. ఏదీ బై ఛాన్స్ జరగదు. కార్య కారణ సంబంధం లేకుండా ఏదీ లేదు. ఏదీ వుత్తినే జరగదు. ఏదీ హాం ఫట్ సంభవించదు.

ఉదాహరణకు…. ఒక గులక రాయిని ఒక వైపు నుంచి చెయ్యి పెట్టి తోస్తే, ఫలితంగా అది ఒక దిశలో కదులుతుంది. కదిలించేది కేవలం ఒక చెయ్యి అయితే, రాయి ఏ దిశలో కదలబోతున్నదీ ముందుగా చెపొచ్చు. దాని మీద రెండు లేదా మూడు చేతులు వుంచి రెండు లేదా మూడు వైపుల నుంచి తోస్తే? అది ఏ వైపు వెళ్తుందో చెప్పడం అంత వీజీ కాదు. ఆ రెండు లేదా మూడు వైపుల శక్తులను… వాటి ఇంటెన్సిటీలతో పాటు…. లెక్క గట్టి, వాటి రిజల్టాంట్ దిశను లెక్క గట్టాల్సి వుంటుంది.

అలాంటిది, ఒక వస్తువు మీద ఏ వెయ్యి శక్తులో పని చేస్తున్నప్పుడు, ఒక్కొక్క శక్తి ఒక ఇంటెన్సిటీతో పని చేస్తున్నప్పుడు… ఆ వస్తువు ఏ దిశగా పరిణమిస్తుందో ఎలా చెబుతావు? అది చెప్పాలంటే, ఆ శక్తులన్నీ నీకు తెలిసుండాలి. వాటి ఇంటెన్సిటీలు నీకు తెలిసుండాలి. ఆ ‘డేటా’ అంతా నీ వద్ద వుండాలి. ఆపైన వాటి రిజల్టాంట్ దిశను లెక్క గట్టాలి. ఈలోగా అది కదలకుండా వుండాలి.

చాల సార్లు ఇది సాధ్యం కాదు. వస్తువు మీద పని చేసే శక్తులన్నీ, వాటి ఇంటెన్సిటీలతో సహా మనకు తెలియవు. మనకు తెలీదు కదా అని, ఆ శక్తులు పని చేయడం మానవు. తమ పని తాము చేస్తాయి. వస్తువు కదుల్తుంది. ఏ దిశగా అనేది ముందస్తుగా చెప్పలేం. చెప్పలేం కనుక, కార్య కారణ సంబంధం లేదని అనలేం. కారణాలకు సంబంధించి పూర్తి సమాచారం (డేటా) మన దగ్గర లేదని మాత్రమే అనగలం.

ఛాన్సు లేక విధి అనే మాటలో మానవ యత్నాన్ని తక్కువ చూపు చూడడం వుంది. దొరికిన కారణాల్ని కూడా చూడనివ్వని బద్ధకం వుంది. కార్యకారణ సంబంధాన్ని అంగీకరించడంలో… ఇప్పుడు మనకు తెలియదు గాని, కాలం గడిచే కొద్దీ తెలుస్తుందనే వినయ వైఖరి వుంది. ఇప్పటికి వున్న డేటాతో కొన్ని నిర్ణయాలకు వచ్చి పనులు చేసుకునే క్రియాశీల వైఖరి వుంది.

గని గ్రామంలో చిన్ని రైతుకూలీ సంఘం వాళ్ళం పాటలు పాడాం. నాట్యాలు చేశాం. ఉపన్యాసాలిచ్చాం. ఊళ్లు తిరిగాం. దీని వల్ల బంధువుల్లో, మిత్రులలో మాకొక కొత్త ఇమేజ్ వచ్చింది.

ఊళ్ళో ఇలా పాటలూ అవీ నేర్చుకోడం, ఆడడం, పాడడం మాతోనే మొదలు కాలేదు. యువకులు బుర్ర కథలు నేర్చుకోడం, పాండవోద్యోగ విజయాల వంటి పద్యనాటకాలు నేర్చుకుని, చేతి చమురు వదింలించుకుని, ప్రదర్శనలిచ్చి, ఆ ప్రదర్శనల కథలను జీవితాంతం చెప్పుకోడం అంతకు ముందు కూడా వుంది.

నేను కాలేజీలో వుండగా… మా కన్న ముందరి జెనెరేషన్… గుడ్డిగారి రామిరెడ్డి చిన్నాన్న, కమ్మరి దీవయ్య కొఢుకు మురళి, చిన్ననుమంత్రెడ్డి కొడుకు సంజిరెడ్డి చిన్నాన్న, మరి ముగ్గురు… ఆరుగురు యువకులు…. రెండు బృందాలుగా… పని గట్టుకుని, ఎక్కడి నుంచో ఒక అయ్యవారిని పిలిపించుకుని బుర్రకథ నేర్చుకున్నారు. వాళ్ళు మొదటి సారిగా ప్రదర్శనకు గుమ్మడి కొండలోని రంగస్వామి దేవాలయానికి వెళ్లి మరీ పాడారు, ఏదో పండుగ నాడు. అప్పుడక్కడ నేనూ వున్నాను.

మా వూరికి సుమారు పది మైళ్ల దూరంలో వుంటుంది గుమ్మడి కొండ, కొండలో ఆ దేవాలయం. తరువాత్తరువాత మనం ఎటెటో వెళ్తాం, మళ్లీ కుదురుతుందో లేదో, ఇక్కడ మా గుమ్మడి కొండ గురించి ఇంకాస్త చెప్పనివ్వండి.

అది మూడు నాలుగు వరుసల కొండ. మొదటి వరుస కొండ పాదం వద్ద అడివిలో ఒక కోనేరు. నీళ్ళు ఎప్పుడూ మనిషి మునిగేంత లోతు వుండవు. బాగా పైన ఎక్కడి నించో, కొండ రాళ్ళ మీద దూకుతూ, చిన్న చిన్న మడుగులు, జలపాతాలు అవుతూ వచ్చే ఒక సెలయేరు కోనేట్లో చేరి, దాన్నుంచి రెండు మూడు పాయలుగా బయటికి పోతుంది. మా ప్రైవేటు బడి అయ్య వారితో పాటు వెళ్లి ఆ కోనేటి పక్కన బియ్యం పాయసం వండుకుని, పైన గుడికి నైవేద్యం తీసుకెళ్ళే వాళ్లం. కోనేటి దగ్గర్నించి కొండ మీదికి మెట్లు. కొన్ని కాదు. చాల మెట్లు. నాకు కాళ్ళు బాగా నొప్పెట్టేవి, పైకెక్కే సరికి. అన్ని మెట్లు.

అన్నీ ఎక్కేస్తే, ఒక పెద్ద బండరాయి. అది పైన ఒక గుట్ట మీంచి… చాల భాగం కిందికి జారి… పైన కొద్దిగా గుట్టకు అతుక్కుని మిగిలిందంతా గాలిలో నిలబడినట్లున్న పేద్ద బండరాయి. ఆ రాయికీ నేలకు మధ్య ఏమీ వుండదు, దాని చల్లని తడి తడి నీడ తప్ప. ఆ నీడ వున్న ప్రదేశంలో కనీసం యాభై మంది నుంచో వచ్చు. ఒకరి మీదొకరు కూడా నుంచో వచ్చు. అంత స్థలం, ఎత్తు. అదే దేవాలయం. రాయికి ఆధారం అవసరం లేకపోయినా, ముందు వైపు ద్వారబంధంతో ఒక గోడ, ఎడమ వైపు నేల నుంచి రాయి వరకు ఒక పొట్టి గోడ కట్టి, సుద్ద వెల్ల వేశారు. ఆ సుద్ద తెల్లని కాంతి వూళ్ళో మా ఇంటి మీద నుంచున్నా కనిపిస్తుంది, అడివి తల్లి నుదుట తెల్లని విబూది బొట్టులా. (దేవాలయం వైష్ణవ దేవుడిదయినా).

దీనికి ఒక కథ వుంది. అక్కడ అడివి చాల పెద్దది. అడివిలో వూళ్లు, తండాలు వున్నాయి. రంగస్వామి ఆ అడివిలో తిరుగుతూ తిరుగుతూ, ఎవరో కొండ పిల్లను మోహించాడట. కొండ మనుషులకు అది నచ్చలేదు. ఆయన్ని చంపేద్దామని వెంట పడ్డారు. (దేవుడు వాళ్ళ పిల్లను మోహిస్తే వాళ్ళకు కోపమా, పండగ చేస్కోక?). స్వామి పరిగెత్తుకు వచ్చి ఆ రాయి కింది దాక్కున్నాడట.

వాళ్లు విసిరిన గొడ్డలి గాటు ఇదే అని రాయి అడుగున ఒక పగులు చారను చూపిస్తారు జనం. ఆ పగులు చార వద్ద కుంకం బొట్లు పెట్టి వుంటాయి. అదే దేవుడు. తరువాత, ఒక విగ్రహం కూడా పెట్తినట్టున్నారు. (ఈ కథ తిరుపతి ఎంకన్న కత లాగా లేదూ. అట్టాగే వుంటాయి, వూళ్ళలో కతలు. ఎక్కడిక్కడ కత అక్కడే జరిగిందని అనుకుంటారు. అక్కడే జరిగిందని ఆనవాళ్లు కూడా చూపిస్తారు.)

ఈ సహజ సిద్ధ దేవాలయానికి మరో వైపు చాల లోతైన, బాగా పొడవైన ఆకు పచ్చని లోయ. లోయనిండా చెట్లు. వాటి శిరస్సులు మాత్రమే మనకు కనిపిస్తుంటాయి. అంత దట్టమైన అడివి. అంత లోతైన లోయ. ఆకాశం మనకు పైన కాదు, కింద వున్నట్లుంటుంది. జాగర్తగా దిగితే ఆ లోయలోనికి దిగొచ్చు. అలా దిగే దారిలో ఒక గుహ. గుహలో ఒక చిరుత గండు (చీటా) కాపురం వుంటుందని చెప్పే వారు. ఆ దారిలో వెళ్ళే వారు ఒకటికి పది మార్లు చూసుకుని వెళ్ళే వారు.

నాకు లోయలో కిందికి దిగి అందులో తిరగాలని భలే కోరిక. కోరిక ఇప్పటికీ వుంది.
నా హైస్కూలు రోజుల్లోని ఆ రెండు బుర్రకథ దళాల వాళ్లు, వాళ్ల అయ్య వారు కింద కోనేట్లో స్నానాలు చేసి, తడి బట్టల నుంచి నీరు ధారగా కారుతుండగా మెట్లు ఎక్కి, ఆ ఏటవాలు రాయి కుంకం బొట్ల కింది నుంచుని ఏడాది కాలంగా తాము నేర్చుకున్న బుర్ర కథను గొప్ప శ్రద్ధతో పాడుతున్న దృశ్యం నాలో ఎప్పటికీ చెరగదు.

ఎంతిష్టం వూరి మనుషులకు కళలంటే. ఎంతిష్టం పాటలంటే.

అదే మమ్మల్ని మా వూరి వాళ్లకు చేరువ చేసిందప్పుడు. పోగా, మేము పాడుతున్నది వాళ్లకు తెలిసీ తెలీని దేవుడి గురించి కాదు. వాళ్ళవే అయిన సమస్యల గురించి. వాళ్ళ మానసాలలో ధనస్వామ్యం మీద వున్న కోపాన్ని మేము పాడాం. పని చేసే వాళ్ళలో ఒకరి మీదొకరికి వున్న ప్రేమను మేము పాడాం. మాకు వచ్చినట్టు పాడాం. కాని, ఇష్టమొచ్చినట్టు పాడలేదు. రంగస్వామి దేవాలయంలో బుర్రకథ పాడిన యువకులు ఎంత శ్రద్ధగా పాడారో అంత శ్రద్ధగా పాడాం. ఔను, అన్నమయ్య తన భక్తి గీతాలు ఎంత మనసు పెట్టి పాడాడో మేము అంత మనసు పెట్టి పాడాం. ఆయనకు అనూచానంగా వచ్చిన శిక్షణ వుంది. మాకు లేదు. మేము ఆ ఖాళీని మా మనసులతో నింపాం.

పరిగెత్తే నాగరికతకు దూరంగా చిరకాలంగా ఏ మార్పు లేకుండా, నిలవ నీటిలా కొనసాగే ఊరి ‘బోర్డమ్’ వల్ల కూడా… మా ఆటపాటల్ని, కొత్త మాటల్ని జనం ఇష్టపడి వుంటారు. ఇటీవల వూరిలో ఇళ్ళన్ని పాత రాతి గోడల్ని వదులుకుని, ‘కాంక్రీట్’ అవుతున్నాయి. అంతే, అంతకు మించి మా వూరిలో పెద్ద మార్పు వుందనుకోను. మేమూ మా పాటలు చేసింది కూడా… నిద్రా సదృశమయిన మా వూరి గాలిని కాస్త డిస్టర్బ్ చేసి ఆనందించడమే అనుకుంటాను.

అదేదీ అనుకుని చేయలేదు. సరిగ్గా అందుకే, మా రైతు కూలీ సంఘం సరిగ్గా ఎప్పుడు మొదలైందీ మేము చెప్పలేం. ‘ఇక మనతో కాదులే’ అని ఎవరి పనుల్లోకి వాళ్ళం ఎప్పుడు చెదిరిపోయామో అది కూడా సరిగ్గా చెప్పలేను. అప్పటికి ఆదోనిలో చదువుతున్న మా తమ్ముడు శివారెడ్డి, ఇంకో తమ్ముడు చంద్రా రెడ్డి కూడా మా ప్రదర్శనలకు వచ్చే వారు. లక్ష్మయ్య కుంట తండా లోనో, వండుట్ల లోనో మా చంద్రన్న డక్కి కొడుతూ పాట పాడడం చూసి… ఓహ్, ఇందరం కలిసి నడుస్తున్నాం, కాని ఎక్కడికి అనే వూహ నాకు అప్పుడు రాలేదు. మా వూళ్ళో మేము జరిపిన ఒకే ఒక మేడే వూరేగింపులో తమ్ముడు శివుడు ‘మనుషులు మారాలి’ సినిమాలోని పాటలు పాడుతూ ‘యూనియన్ జిందాబాద్’ అని నినదాలు ఇస్తున్నప్పుడు కూడా… ఇదంతా ఎక్కడికి అనే వూహ నాకు రాలేదు.

మేమేం చేస్తున్నామో మాకు తెలుసు గాని బాగా తెలీదు అని మాత్రమే అప్పుడు అనుకున్నాం. బాగా తెలుసుకుని మరింత బాగా పని చేయాలని అనుకున్నాం. మా చిన్న రైతు కూలీ సంఘం తనకు తాను ఎన్నాళ్ళో బతకదు, మాకు ఒక పార్టీ కావాలి అనుకున్నాం. మమ్మల్ని నడిపించే పార్టీ కోసం మా అన్వేషణ మొదలయ్యింది. డివి రావు గ్రూపు స్థానిక నాయకుడు మండ్ల సుబ్బారెడ్డికి. మా వూరికి వచ్చి మాకు తమ పార్టీ గురించి చెప్పాలని వుత్తరం రాశాం.

అవి విప్లవోద్యమం వుధృత దినాలు. 1975. వేరే జిల్లాల్లో ఎన్కౌంటర్లు జరుగుతున్నాయి. అలాంటి రోజుల్లో ఈ పని మీద పోస్టల్ వుత్తరం తప్పు అని మాకు తెలీలేదు. ఆయన రావడం… ఆ తరువాత పుల్లారెడ్డి పార్టీ నుంచి గంగిరెడ్డి వెంకట కొండా రెడ్ది రావడం … దాంతో మా ప్రశ్నలకు ఒక జవాబు దొరికింది. చేయాల్సింది ఇదీ అని ఒక దారి దొరికింది. దాంతో పాటు ‘మాయూరిని’ తన నిద్రకు తనను వదిలేసి…. నేను దూరమయిపోయే ప్రక్రియ కూడా మొదలయ్యింది. ఆ ప్రక్రియను, మా వూరిని గుర్తు చేసుకుంటూ ‘ఈనాడు’ చివరి రోజుల్లో రాసిన పద్యం… ‘నకులుని ఆత్మకత’ నుంచి:

//మా వూరొక వూర్మిళ//

మనను తొలుస్తున్నదేమిటో
అది తొలుస్తున్నప్పుడు చెప్పలేం
చర్మం రేపర్ కింద
శిల్పాలమయ్యాక
ఏ షాపులోనో కళాంజలి ఘటిస్తాం
తీర్చిదిద్దినట్లున్న గాయాల్ని చూసుకుని
మురిసిపోతున్నట్టు నటిస్తాం
అయినా వులి తాకిడి స్మృతులుంటాయి
బతికి వున్న చెట్లం కనుక
ఆకుల నుంచి తల్లి వేర్లకు దారులుంటాయి

మనం ఎక్కడికి నడుస్తున్నామో
నడుస్తున్నప్పుడు చెప్పలేం
కావాలంటే ఇప్పుడు చెప్పగలను
గుమ్మడి కొండ గురించి
కొండ మీద కుట్టిన తేనెటీగల గురించి
ఇప్పుడు కొనలేకపోతున్న
అప్పటి తేనెల గురించి
అడివి రేగు చెట్ల కింద ఏరుకున్న
లొల్లాయి పదాల గురించి
వువ్వెత్తున ఎగసి, విరిగి పడబోయి,
హఠాత్తుగా ఆగిన కెరటం వంటి
కొండ కొమ్ము మీది ఏటవాలు రాయి గురించి
కావాలంటే ఇప్పుడు చెప్పగలను

బండరాయి అలా ఎలా నిలబడి వుందో
ముందే తెలిసిపోయి వుంటే
ఆయాసపడుతూ అన్ని మెట్లెక్కి
అక్కడి నుంచి అటు లోతైన లోయనూ
ఇటు ఏటవాలు బండరాయి కింద దాక్కున్న
రంగసామినీ ఆనందించే వాళ్లం కాదు
అయ్యవారి వెంట వెళ్లి కోనేటి పక్కన
తియ్య బువ్వ వండుకు తినే వాళ్ళం కాదు

లోయలో మరో లోకం
విరిగిపడిన ఆకాశాల్లా చెట్లు
ఆకాశాల మీదికి దిగుతుంటే ఒక గుహ
ఆగు, జాగర్త, అక్కడొక పులి వుంటుంది
పులి ఎలా వుంటుందో?!
ఆవులిస్తూ బద్ధకంగా పడుకుని
వుత్తినే కాసేపు చూడనిస్తుందా
విసుగు పడి పంజా విసురుతుందా

ఊళ్లో మిద్దెక్కి చూడాలి కొండను
రంగు వెలిసిన ఆకుపచ్చ దుప్పటి కప్పుకుని
మహాకాయుడెవడో మాగన్నుగా
పడుకుని వున్నట్టు గుమ్మడి కొండ
ఎంత బాగుంటుంది అలా నిద్ర పోవడం
ఆకలెరుగక దాహమెరుగక
ఏండ్లు పూండ్లు నిద్దరలో పరవశించడం

నిద్ర, ఓహ్, నిద్ర
నిద్ర గన్నెరు పొదల్లో
రక్తపింజరి భయంకర నిద్ర
నీలకంఠేశ్వరాలయ ప్రాకారం మీద
పండిత చర్చల సోమరి నిద్ర
పొలం నుంచి ఇంటికి ఇంటి నుంచి పొలానికి
నడిచే దుమ్ము నిద్ర ధూళి నిద్ర
పొరపాటున మేలుకున్న వారిని
బద్దకంగా సంధించి వదిలే
అతి పురాతన ధనువు నిద్ర
తన తనువులోంచి
బస్సులు దూసుకుపోయినా
ఎలక్త్రిక్ వైర్లు కోసుకుపోయినా
చెదరని, చెరగని, పక్క వదలని నిద్ర

లేపొద్దెవరూ మాయూరిని
లేపొద్దెవరూ సుంకులమ్మను చౌడేశ్వరిని
రంగస్వామిని బలి కోరే బొడ్రాయిని
లేపబోయారా రక్త పింజరి కోర చాస్తుంది
పులి పంజా విసురుతుంది
లోయ లోంచి చనిపోని రుషులు శపిస్తారు
సాక్ష్యం నేనే
పారిపోయి వచ్చిన వాణ్ని
పరారీలో వున్న పాటని

(‘నకులుని ఆత్మకత’ 1996-2004, పేజీలు 4-6)

17-08-2016

(వచ్చేవారం మళ్లీ కలుద్దాం)

Advertisements

About hrk

Publishing mostly in Telugu. Not only poetry but every thing I write.
This entry was posted in స్మృతి కాలమ్ కవిసంగమమ్. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s